Kodetu/Deskodetu
Masa komunikazioaz hitz
egin dugunean, hedabide eta gizartearen arteko erlazio zuzenaz aritu izan
gara. Erlazio honetan, komunikabideei esleitu izan diegu boterezkoak diren
zenbait ezaugarri. Ezaugarri hauen artean ideologia zehatzak inposatzeko
gaitasuna, kultura eta hezkuntza dibulgatzeak, iritzi publikoa definitzeko
ahalmena...aipatu genezake besteak beste.
Gaur egun, diskurtso errealeko zeinu guztiek,
edo gehienek, denotazioa eta konnotazioa konbinatzen dute.
Zeinuen balio ideologikoa
konnotazio mailan edo kidetasunezko esanguren mailan gauzatzen dela ematen
du, maila horretan “esangurak” ez daudelako natural-itxurako pertzepzio
batean finkatuta. Erabat neutralizatuta ez daudela esan daiteke. Baina honek
ez du adierazi nahi esanahi “literal” edo denotatiboa ideologiatik at
dagoenik. Esan ahal da bere balio ideologikoa oso gogor finkatuta dagoela,
unibertsal eta “natural” bihurtzen baita.
Ideologiak, esangurak
eraikitzeko ahalmena dauka diskurtso jakin batzuetan.
Hala ere, edozein zeinu,
konfigurazio konnotatibo ezberdinetara itzulia izan daiteke. Eta hau dela
eta, sarri askotan ez gara ohartzen igorleek, hedabideek kasu honetan,,
ulertarazi nahi diguten esanguraz, beraien nahi duten moduan behintzat. Kasu
honetan, “sistemaz distortsionatutako komunikazioa” ematen da eta
igorleek, honi aurre egin nahi diote, komunikazio erabat gardena lortzeko
asmoz, hartzaileek kode “nagusitua” edo “lehenetsia” erabil dezaten.
Aipatutako guzti honek
bideratzen du kodeketaren eta deskodeketaren arteko erlazioa. Hala ere
bakoitzak informazioa interpretatzeko duen moduaren mesedetan, igorleak ez
du beti jakiten hartzaileak testua nola deskodatuko duen, prozesu hau ez
baita naturala, eraikita baizik. Modu honetan sortzen dira gaizki ulertuak,
hau da igorleak testua kodeketa prozesuan erabili den modu berberaz
deskodetzen ez duenean.