| |
|
ABERATSAK.....................2
|
| Proteinatan aberatsak diren jan-neurriek, edota gai usaintsuak dituztenek (esate baterako, baratxuria, tipula edo espezieak) ere eragiten dute halitosia. | 106 |
| Oso garrantzitsua da azukretan aberatsak diren jakiekin ez abusatzea (ikus irudian agertzen direnak), horiexek baitira bakterioek gogokoen dituztenak; eta hartzekotan, ondoren hortzak garbitzea komeni da. | 750 |
| |
|
ABERATSENEK...................1
|
| Erdi Aroan, Europan, usain gozoko egurrezko txotxak erabili ohi zituzten haginarteak garbitzeko, eta aberatsenek urrezko eta zilarrezko txotxak izaten zituzten. | 14 |
| |
|
ABUSATZEA.....................1
|
| Oso garrantzitsua da azukretan aberatsak diren jakiekin ez abusatzea (ikus irudian agertzen direnak), horiexek baitira bakterioek gogokoen dituztenak; eta hartzekotan, ondoren hortzak garbitzea komeni da. | 750 |
| |
|
AEROSOL.......................1
|
| Laborategiko saguei, aldiz, aerosol moduan sudurretik eman diete, eta horiei ere antigorputzak listuan sortu zitzaizkien. | 212 |
| |
|
AFEKTATUZ.....................1
|
| Gaixotasun hauen aurreneko sintoma minik gabeko odoljarioa da, adibidez hortzak garbitzerakoan agertzen dena, segidan hortz-sustraia eusten duen hezurra ere afektatuz doan arren. | 758 |
| |
|
AFEKTATZEN....................1
|
| Segidan dentinari erasotzen dio eta bukatzeko hortz-mamia ere afektatzen da: eraso horren ondorioz hortzaren barruan bakterio-multzo handi bat gertatzen da, hondakin guztiak deskonposatuz. | 748 |
| |
|
AGINDU........................8
|
| Foru dekretu horrek finkatutako esparrua dela-eta, foru agindu honen xedea da Programako aho-hortzetako osasun jarduerak eta prestazioak zehaztea, sektore pribatuarekiko itunak egitea eta programan parte hartu behar duten mediku estomatologo edo odontologoak gaitzea. | 240 |
| AGINDU DUT: | 242 |
| Gutxienekoa hori da, baina profesionalak, beharrezkoa iruditzen bazaio, urtean bi azterketa edo gehiago egitea agindu lezake. | 254 |
| f) Atera gabeko edo erdizka ateratako behin betiko hortz bat ateratzea, foru agindu honen 2.4. | 304 |
| c) Frogatzea aho-hortzetako laguntza eskaini behar duen kontsulta edo klinikak, foru agindu honek eta 69/2003 Foru Dekretuak aipatuak, honakook dauzkala: | 360 |
| Gaituta dauden odontologo eta estomatologoen zerrenda emanen zaie programaren onuradunei, libre aukeratu dezaten nahi dutena, foru agindu honen 5. | 370 |
| Indarrik gabe gelditzen dira foru agindu honetan ezarritakoari kontra egiten dioten maila bereko edo apalagoko xedapen guztiak, bereziki osasun kontseilariak 1991ko otsailaren 18ko Foru Agindua. | 388 |
| Foru agindu honek Nafarroako ALDIZKARI OFIZIALean argitaratu eta biharamunean hartuko du indarra. | 390 |
| |
|
AGINDUA.......................2
|
| 77/2003 FORU AGINDUA, uztailaren 1ekoa, Osasun kontseilariak emana, Haur eta Gazteen Aho-hortzetako Osasun Laguntzaren Programa garatzen duena. | 238 |
| Indarrik gabe gelditzen dira foru agindu honetan ezarritakoari kontra egiten dioten maila bereko edo apalagoko xedapen guztiak, bereziki osasun kontseilariak 1991ko otsailaren 18ko Foru Agindua. | 388 |
| |
|
AGINDUAK......................1
|
| Foru Aginduak | 238 |
| |
|
AGINDUEI......................1
|
| Produktu horiek betiere dentistaren aginduz erabili behar dira: hasieran egunean bitan, eta adituaren aginduei kasu eginez, pixkanaka dosia gutxituz joan. | 134 |
| |
|
AGINDUZ.......................1
|
| Produktu horiek betiere dentistaren aginduz erabili behar dira: hasieran egunean bitan, eta adituaren aginduei kasu eginez, pixkanaka dosia gutxituz joan. | 134 |
| |
|
AHO...........................12
|
| Aho lehorraren efektuak ez du behar moduko oihartzunik. | 78 |
| Helburua: aho osasungarria. | 158 |
| Aho barrunbearen osagai guztien azterketa zehatza, estomatologo edo odontologo arduradunak egina. | 250 |
| Ahoa bere osotasunean hartzen du, eta zerbitzuak patologia mota asko tratatzen ditu: hortzetako arazoez gain, ahoko hezur eta oiei dagozkienak, goiko eta beheko hortzen arteko disfuntzioei dagozkienak, aho barruko haragien patologiak, kisteak, alterazio eskeletikoak, tumoreak (detektatu) eta abar. | 632 |
| Osotasunaren kontzeptu horrek aho barruko osasunean ere eragin zuzena du: aho zati batean gertatzen denak aho guztian du eragina. | 634 |
| Osotasunaren kontzeptu horrek aho barruko osasunean ere eragin zuzena du: aho zati batean gertatzen denak aho guztian du eragina. | 634 |
| Osotasunaren kontzeptu horrek aho barruko osasunean ere eragin zuzena du: aho zati batean gertatzen denak aho guztian du eragina. | 634 |
| Odontologoaren diagnosiak bi oinarri nagusi ditu: azterketa klinikoa (ahoa begiratu, ukitu, aztertu) eta erradiologikoa, zona konkretu baten erradiografia edo aho osokoa, panoramikoa deitzen dena. | 636 |
| Transgenikoak aho osasuntsua izateko. | 658 |
| Eta hortzak, zer moduz? Begiratu duzu aho barruan? Ai ene! Dentistari bisita egin beharko diozu... | 662 |
| Eta emaitza zen bakterio transgenikoekin infektatutakoek besteek baino aho osasuntsuagoa zutela. | 688 |
| Pasten kontuekin bukatzeko, ez da dentifriko gehiegi jarri behar eskuilan, apar gehiegi sortzen baita aho barnean eta horrek ez du uzten hortzak behar bezala garbitzen. | 732 |
| |
|
AHO-BIDEZ.....................1
|
| Pertsona helduei txertoa aho-bidez eman diete eta Streptococcus mutans bakterioaren kontrako antigorputzak sortu dituztela ikusi dute. | 212 |
| |
|
AHO-GARBIKETA.................1
|
| Eraginkorra izan dadin, aho-garbiketa modu eta tresna egokiekin egin behar da. | 162 |
| |
|
AHO-HIGIENE...................2
|
| Soilik egunean behin garbitu baditzakezu, egin ezazu ohera joan aurretik, izan ere ametsetan gaudenean txistu gutxiago sortu eta mingaineko mugimenduak murriztu egiten dira, eta horrek bakterio-plakak sortzea errazten du, baldin eta aho-higiene egokia egin ez bada. | 174 |
| Txantxarra aho-higiene eskasaren ondorio nagusia da: bakterioak janariz beteta dauden hortzen arteko zuloetan kokatzen dira eta azukreen kontura batik bat bizi dira. | 744 |
| |
|
AHO-HIGIENEA..................2
|
| Zure aho-higienea zain ezazu zeuk ere. | 584 |
| Baina hori sor ez dadin, aho-higienea zorroztu beharra dago, hortz-haginak sarritan eta ongi eskuilatuz. | 760 |
| |
|
AHO-HIGIENEARI................1
|
| Nola aurre egin arazo horri? Batetik, aho-higieneari behar bezala erreparatu behar zaio; eta, bestetik, kontuz ondokoekin, txantxarraren lagunik onenak dira eta! | 742 |
| |
|
AHO-HORTZEKO..................3
|
| Haur eta Gazteen Aho-hortzeko Osasun Laguntzaren Planetik kanpo dauden prestazioen ondorioz edo horietarako behar diren ebakuntzak. | 346 |
| Guraso edo tutoreek gaixoaren aho-hortzetako laguntzaren fakultatibo arduraduna aldatzeko eskatzen ahal diote Aho-hortzeko Osasun Unitateari. | 374 |
| Halako kasuetan, Aho-hortzeko Osasun Unitateak, egoera azterturik, Osasunbidea Nafarroako Osasun Zerbitzuaren sareko aho-hortzetako kontsulta batera bidal dezake gaixoa, eta bertan eginen dira behar diren tratamenduak, programak bere gain hartzen dituenetatik. | 382 |
| |
|
AHO-HORTZETAKO................18
|
| Elikadura garrantzi handikoa da ahoarentzat; azukre kariogenikoek (karamelu eta gozokietan daudenek) ahoa kaltetzen dute; barazkiek, aldiz, garbitu eta aho-hortzetako osasuna indartzen dute. | 168 |
| 77/2003 FORU AGINDUA, uztailaren 1ekoa, Osasun kontseilariak emana, Haur eta Gazteen Aho-hortzetako Osasun Laguntzaren Programa garatzen duena. | 238 |
| Apirilaren 7ko 69/2003 Foru Dekretuak, Haur eta Gazteen Aho-hortzetako Osasun Laguntzari buruzkoak, hortz-haginetako osasun laguntza oinarrizkoa ziurtatzen die, dohainik, Nafarroan bizi diren 6 urtetik 18ra bitarteko haur eta gazte guztiei, betiere 1988ko urtarrilaren 1etik aurrera jaioak badira. | 240 |
| Foru dekretu horrek finkatutako esparrua dela-eta, foru agindu honen xedea da Programako aho-hortzetako osasun jarduerak eta prestazioak zehaztea, sektore pribatuarekiko itunak egitea eta programan parte hartu behar duten mediku estomatologo edo odontologoak gaitzea. | 240 |
| artikuluan aipatzen diren aho-hortzetako osasun prestazioen barrenean hauek egonen dira: | 248 |
| Jarduera hori laguntza hartzen duen pertsonarekin eta haren guraso edo tutoreekin eginen da, aho-hortzetako osasuna zaindu eta hobetzeko arduraz jabe daitezen. | 256 |
| 8. Aho-hortzetako larrialdien tratamendua: | 274 |
| Aho-hortzetako laguntza mota honetan, 69/2003 Foru Dekretuaren 2. | 278 |
| Nahitaezkoa izanen da, tratamendua fakturatu ahal izateko, aipatu erakunde autonomoko Aho-hortzetako Osasunaren Unitateak aurretik adostasuna adieraztea, salbu eta larrialdiko tratamendua denean. | 286 |
| Estomatologo edo odontologo bat baino gehiagoko kontsulta edo klinikekin egin daitezke itunak, betiere programaren aho-hortzetako laguntzarako proposatutako profesionalek betetzen badituzte Osasunbidea Nafarroako Osasun Zerbitzuak horretarako gaitzeko jarritako baldintzak. | 354 |
| c) Frogatzea aho-hortzetako laguntza eskaini behar duen kontsulta edo klinikak, foru agindu honek eta 69/2003 Foru Dekretuak aipatuak, honakook dauzkala: | 360 |
| Aho-hortzetako osasun laguntzaren programaren barrenean dauden prestazioak egiteko tresneria. | 362 |
| d) Osasunbidea Nafarroako Osasun Zerbitzuko Aho-hortzetako Osasunaren Unitateak aldian-aldian antolatzen dituen eguneratze-ikastaroetan parte hartzeko hitza ematea. | 364 |
| Guraso edo tutoreek gaixoaren aho-hortzetako laguntzaren fakultatibo arduraduna aldatzeko eskatzen ahal diote Aho-hortzeko Osasun Unitateari. | 374 |
| Mediku estomatologo edo odontologoek eskubidea dute Aho-hortzetako Osasun Unitateari jakinarazteko ez dizkiotela osasun zerbitzuak eman nahi gaixoren bati, eta gaixo berriak ez hartzeko eskubidea ere izanen du, betiere halako kasuetan: | 378 |
| Aho-hortzetako laguntza eskatzen den urteko urtarrilaren 1aren aurreko 24 hilabeteetan, gaixoa programaz baliatu ez bada. | 378 |
| Halako kasuetan, Aho-hortzeko Osasun Unitateak, egoera azterturik, Osasunbidea Nafarroako Osasun Zerbitzuaren sareko aho-hortzetako kontsulta batera bidal dezake gaixoa, eta bertan eginen dira behar diren tratamenduak, programak bere gain hartzen dituenetatik. | 382 |
| Halaber, Osasunbidea Nafarroako Osasun Zerbitzuko kudeatzaileak finkatuko ditu Haur eta Gazteen Aho-hortzetako Osasun Laguntzaren Programa ezarri, garatu eta ebaluatzeko behar diren kontrol eta kalitate bermerako baliabideak. | 386 |
| |
|
AHO-IRAKUZKETAK...............1
|
| AHO-IRAKUZKETAK (irakuzketa) eginez, fluorra duten soluzioz. | 576 |
| |
|
AHO-OSASUNARI.................1
|
| Mihian bakterio kopuru handia pilatzen da eta, beraz, beharrezkoa da zaintzea aho-osasunari eutsi nahi badiogu. | 188 |
| |
|
AHO-OSASUNAZ..................1
|
| Dentista aho-osasunaz arduratzen den profesionala da eta haur bakoitzean egin behar diren prebentziozko tratamenduen eta tratamendu sendatzaileen arduraduna da. | 618 |
| |
|
AHOA..........................25
|
| Zein ote da munduko asmakaririk onena? Zein tresna gabe ezin da jendea bizi? Galdera horri erantzun nahian inkesta bat egin dute AEBetan, eta emaitza edozein ahoa bete hortz uzteko modukoa da. | 2 |
| Baina 600 botika baino gehiago ezagutzen dira ahoa lehortzen dutenak. | 58 |
| Azken ikerketan taldeak klonidina aukeratu zuen, odol presioarengatik tratamendua jasotzen duten gaixo gehienei ahoa lehortzen zielako. | 68 |
| Ahoa lehorra izateak gaixoa ziklo batean sartzen du. | 80 |
| Umeetan, sudurreko arazoek ere izan dezakete ondorio hori, sudurra eta ahoa oso lotuta egoten direlako garai horretan. | 110 |
| Pazienteak ahoa 30 segundoan itxita eduki ondoren, kanporatzen duen airea usaintzea da horietako proba bat. | 120 |
| Beste ezeren aurretik, ahoa saneatu behar da, hortzoietako hanturak, txantxarrak eta gainerakoak tratatuz (baleude). | 126 |
| Jan-neurriko proteina-kopurua gutxitzea gomendatzen da, jatorduen artean tarte handiak ez egitea, elikagai usaindunik ez ahoratzea eta ur ugari edatea, ahoa gehiegi ez lehortzeko. | 128 |
| Ahoa ongi garbitzea ezinbestekoa da: hortzak behar bezala eskuilatu behar dira, eta baita mihia ere. | 130 |
| Ahoa barrunbe itxia eta hezea da, eta, beraz, bakterioak erraz kontzentratu eta ugaltzen dira. | 138 |
| Elikadura garrantzi handikoa da ahoarentzat; azukre kariogenikoek (karamelu eta gozokietan daudenek) ahoa kaltetzen dute; barazkiek, aldiz, garbitu eta aho-hortzetako osasuna indartzen dute. | 168 |
| Haria erabili ondoren, garbitu ezazu ahoa janari hondarrak edo jausitako plaka hondarrak ezabatzeko. | 196 |
| Izan ere, bakterioak ahoa erabat kolonizatu aurretik suntsitzen badira, txertoak bizitza osorako babesa eman dezake. | 214 |
| Bide honetatik egun osoan zehar iristen da fluorra esmaltera (ahoa eta hortzak garbitzerakoan, janariekin, etab.). | 566 |
| Gogora iezaiozu zure seme/alabari asteazkenetan ikastetxean hortzari indarra emango dion FLUOR-konposatu batez ahoa garbitu behar duela. | 586 |
| Ahoa batzuetan tratamendu onkologikoan dabiltzan haurretan arazo iturria da, ez soilik buruan eta lepoan tumoreak dituzten gaixoentzako, urrunago dauden tumoreak dituztenentzako ere bai. | 590 |
| Ahoa fluordun pastarekin eskuilatzea onuragarria da hortzetarako eta oietarako. | 602 |
| Ahoa egoki eskuilatu behar da egunean 3 aldiz (janari nagusi bakoitzaren ostean) gogortasun ertaina duen haur-eskuila eta hortzetako fluordun pastarekin. | 604 |
| Haurrek ahoa garbitu behar dute pasta irentsi gabe, horregatik 2 urtetik beherako haurrei pasta gabeko eskuilatzea egingo zaie. | 606 |
| Eskuilatu ondoren kolutorioarekin ahoa garbitzea oso garrantzitsua da. | 608 |
| Haurrak egunean hiru aldiz garbitu dezake ahoa, eskuilatze bakoitzaren ostean, kolutorio tapoi edo koilaratxo bat hartu eta ahoan minutu bat edukiz. | 610 |
| Gaur egunean, hor dago, hain zuzen ere, dentisten lanaren erronka nagusietako bat: hortzetako tratamendua eginda, ahoa natural gelditzea, begira ez antzematea. | 630 |
| Ahoa bere osotasunean hartzen du, eta zerbitzuak patologia mota asko tratatzen ditu: hortzetako arazoez gain, ahoko hezur eta oiei dagozkienak, goiko eta beheko hortzen arteko disfuntzioei dagozkienak, aho barruko haragien patologiak, kisteak, alterazio eskeletikoak, tumoreak (detektatu) eta abar. | 632 |
| Odontologoaren diagnosiak bi oinarri nagusi ditu: azterketa klinikoa (ahoa begiratu, ukitu, aztertu) eta erradiologikoa, zona konkretu baten erradiografia edo aho osokoa, panoramikoa deitzen dena. | 636 |
| Ahoa bete hortzekin utzi | 706 |