Saguen lozorroa

Aurreko artikulu batean sagu martsupialioez aritu ginen hemen. Horiek ez dira egiazko saguak, baina itxura hori dute. Gaur, ordea, egiazko saguez arituko gara, sagu martsupialioak ez baitira lozorro-aldi txikietan sartzen diren ugaztun bakarrak. Halaxe da, sagu arruntak, Mus musculus domesticus zientzia-izeneko saguak, eguneko lozorroan sartzen baitira.

Ugaztun txikia da Mus musculus eta esnaturik dagoenean, jarduera-maila garaia, [...]

Hibernazio laburragoa hegoalderantz

Marmota monax

Hibernatzeko era desberdinak ikusi ditugu hemen, marmotena, urtxintxa marradunarena, hartzena, eta hibernazio-joakera desberdina duten genero bereko bi belardi-marmotena ere. Aldagarritasun fisiologiko handia dago, beraz, ugaztun hibernatzaileen artean. Bada, hibernazioari dagokion beste aldagarritasun mota bat ikusiko dugu oraingo honetan.

Marmota monax ugaztun karraskariak banapen geografiko zabala du, Alaskatik Estatu Batuetako hegoalderaino aurki baitaitezke espezie horren [...]

Hibernatzeko malgutasuna

Cynomys leucurus

Beste zenbait artikulutan ikusi dugun bezala, hibernatzen duten ugaztun txikien neguko lozorroa eta hartzena oso desberdinak dira. Ugaztun txikiak hipotermia sakonean sartzen dira, metabolismo-tasa oso apala mantentzen dute eta noizean behin esnatu egiten dira denbora laburretan zehar. Hartzek, berriz, kasik ez dute beheratzen gorputz-tenperatura eta lozorroan zehar noizbehinka apur batez mugitzen badira ere, [...]

Hartzen hibernazioaz berriro ere

Hartz beltza

Hartzek ez dutela hibernatzen idatzi genuen hemen aspaldian. Hibernatzen duten ugaztunak tamaina txikikoak direla idatzi genuen eta 5 kg baino masa handiagoko ugaztunei ez diela merezi. Hibernatzen duten ugaztunen gorputz-tenperatura izugarri jaisten da hibernatzerakoan eta zenbait kasutan, ingurune-tenperaturarekin parekatzera heltzen da. Metabolismo-tasa, egoera horretan, asko beheratzen da, eta oinarri-metabolismoaren %5-ra iristsi daiteke. Hartzen [...]

Eguzki-arrabioa

Eguzki-arrabioa ez da eguzki-itxura duen arrabio espezie bat, elikatzeko eguzkitiko energia erabiltzen duen aurkitutako lehen ornodunaren berri emateko erabili izan den goitizena  baizik: Ambystoma maculatum arrabio tantodunari buruz ari gara. 2010eko uztailan Naturenews aldizkariak jaso zuen berri garrantzitsu hau, Kanadako Dalhousie Unibertsitateko ikerlari batek aste bete lehenago Uruguayen egindako Ornodunen Morfologiari buruzko nazioarteko kongresu batean [...]

Basamortuan bizitzea ez da erraza (ugaztun txikia bazara, batez ere)

Planigale generoko sagu martsupialio baten marrazkia

Sagu martsupialio izenez ezagunak diren animaliak ez dira egiazko saguak. Saguen eta satitsuen arteko itxura dute, baina ez dute zerikusirik horiekin, martsupialioak baitira, ugaztun martsupialioak alegia. Dasyuriomorphia ordeneko kideak dira, Tasmaniako deabrua bezala, baina Tasmaniako deabrua handiagoa da, askoz handiagoa. Sagu martsupialioak oso txikiak dira, martsupialio txikienak edo txikienetakoak, izan [...]

Urtxintxa marradunaren lozorroa

Hibernatzen duten animaliez aritu gara hemen dagoeneko. Marmotak, esaterako, hibernatzaileak dira. Eta badira egiazko hibernazioa egiten ez duten baina lozorro-egoeran sartzen diren ugaztunak ere. Hartzak, esaterako, horietakoak dira: lozorro-egoeran sartzen dira negua heltzen denean, baina ez dira egiazko hibernatzaileak.

Tamias striatus urtxintxa marraduna dugu beste jokaera baten adibidea. Negua heltzen denean, lozorro egoeran sartzen da, baina [...]

Hartzen lozorroa aztertzen, gizakiaren mesederako

Hainbat ikertzaileren arreta jaso du hartzen lozorroak azken urteetan,  negua igarotzeko modu berezi hori antzinatik ezaguna bada ere. Arrazoia? Lozorroan zehar gertatzen diren hainbat prozesuren etenaldi itzulgarrien oinarrian dauden mekanismoak ezagutzea, balio handikoa izan daitekeela gizakiarentzat, aplikazioak izan baititzake hainbat arlotan. Adibidez, gizakiaren “hibernatzeko” gaitasuna garatzea zuzenean izango litzateke erabilgarria astronautak  iraupen luzeko espazio-bidaietarako  prestatzeko, [...]

Hartzen neguko lozorroa

Aurreko sarrera batean esan genuen hartzek ez dutela hibernatzen, horretarako handiegiak baitira. Marmotak eta tamaina horretako beste ugaztun zenbaitek hibernatzen dute, bai, baina hartzek ez. Aski ezaguna da, hala ere, hartzek neguan habietan sartzen direla eta lotan bezala gelditzen direla, baina hori ez da hibernatzea, ez behintzat marmoten moduko hibernatzea.

Teknikoki, hartzek hibernatu beharrean neguko lozorroan [...]

Arratoi gizena

Psammomys obesus du izen zientifikoa. Halako izen espezifikoa! Baina, dirudienez, ondo merezita du, arrak batez ere. Afrikako ipar-ekialdean eta ekialde hurbilean bizi da, hau da, Algeriatik ekialdera eta Itsaso Gorriko bi kostaldeetatik hurbilen  dauden herrietan. Izatez, ez da arratoia, jerboa baizik, eta oso ezaguna biomedikuntzaren zenbait esparrutan.

Basamortuetan bizi da, landare gutxi eta ur gutxiago dauden [...]