2011-11-10 Ezarian. Zientzia. Argi Aldian
Izortze Santin
Esanahi argia ez duten terminoak entzun eta irakurri dituzu maiz gaixotasunekin loturik. Seguru, diabetesa, hipertentsioa edo Alzheimerra mila aldiz entzun duzula, eta baita gaixotasun horien izaera konplexuaren berri izan ere. Baina, zer esan nahi du gaixotasun bat konplexua izateak?
Hiztegia hartu eta konplexutasunaren definizioa bilatuko bagenu, hau aurkituko genuke: «Osagai batez baino gehiagoz osatua». Gaixotasun konplexuen kasuan, puzzlea bi osagaiez osatuta dago: geneak, alde batetik eta ingurunea, bestetik. Hori ikusita, pentsa genezake puzzlea erraza dela, baina errealitatea ez da inoiz hain sinplea izaten.
Gaixotasunak modu askotara sailka daitezke, baina jatorriaren arabera banatuz gero, hiru talde osatuko genituzke: gaixotasun exogenoak, genetikoak eta konplexuak. Lehenengo taldean, gaixotasun infekziosoak edo elikadurazko intoxikazioak daude. Ingurune-faktore batek, birus edo egoera txarrean dagoen elikagai baten adibidez, gaixotasunaren agerpena eragiten du. Guztiok pairatu dugu halako bat noizbait; txikitako barizela eta elgorria, edota udako gau batean maionesa zuen pintxo bat jan ostean igarotako gastroenteritisa.
