|
|
2013-04-18
ZIENTZIA. ARGI ALDIAN
Gure eboluzioaren historian zehar, gure generoko lehen espezieak orain dela 2,5 milioi urte agertu ziren. Lehen espezie horiek Homo habilis eta Homo rudolfensis dira; eta pixka bat geroago, orain dela 1,8 milioi urte, Homo ergaster sortu zen. Lehen Homo espezie horien arbasoa identifikatzea gakoa da gure eboluzioa zelakoa izan den ulertzeko. Horren inguruan, azken hamarkadetan bi hautagai nagusi egon dira: Ekialdeko Afrikako Australopithecus afarensis eta HegoafrikakoAustralopithecus africanus. 2010. urtean beste bat gehitu zen zerrenda horretara: Australopithecus sediba. Urte hartan egin zuten haren lehen deskribapena (ikus BERRIAn Katebegi galdua izan daiteke eta Australopithecus sediba 2010/04/09an eta 2010/06/03an hurrenez hurren). Aurreko ostiral honetan (2013/04/12) 15 herrialdeetako ikerlari talde batek Au. sediba horren deskribapen zehatza argitaratu dute sei artikulutan Science aldizkarian, eta aurkitzaileek Hegoafrikara zuzendu dute gure generoaren sorrera.
Gehiago irakurtzeko..
EZARIAN. ZIENTZIA
Pertsona baten diziplinan ezinbestekoa den zein ideia edota oinarri jakinarazi nahiko zenioke jendeari? Galdera horri erantzuten ahalegindu dira askotariko alorretan lanean ari diren bederatzi zientzialari.
Zer da Doppler efektua? Zeri deitzen zaio nanoteknologia? Nondik dator alzheimerra? Galdera laburrak bezain zehatzak dira, eta, askotan, kazetariak okerreko ustea izaten du elkarrizketatuaren aurrean: erantzunak ere neurri berean etorriko direla, alegia. Labur, zehatz. Baina horrelakoetan, zientzialariak honela hasten du esaldia: «Hori azaltzeko, lehenik zera ulertu behar da». Badakielako haren diziplinaren kontzeptu oinarrizkoenak ere ezezagunak zaizkiola ziurrenik kazetariari, eta gizarteari.
Ildo horretatik, aurreko urteko urrian,Science aldizkariaren webguneak zientzialari gazteen artean egindako inkesta bat argitaratu zuen. Galdera hau planteatu zuen: pertsona baten alorrean funtsezkoa den zer ideia nahiko zenuke —zientzialaria ez den—edonork ulertzea? Eta zergatik? Erronka hori bera gurera ekarri, eta Euskal Herriko bederatzi zientzialarik, nork bere erantzuna eman du ondorengo lerroetan.
Gehiago irakurtzeko….
- 2013-03-21 EZARIAN. ZIENTZIA. ARGI ALDIAN
Ziur aski, amigdala hitza entzuten dugunean, eztarriko mina eta hantura, hau da amigdalitisaren sintomak, etorriko zaizkigu burura gehienoi. Nire kasuan, haurtzaroko oroitzapen berezi bat ere etortzen zait. Umea nintzela, hainbat infekzio jasan eta gero, amigdalak kendu zizkidaten ospitalean. Ebakuntza bera ez dut ondo gogoratzen, baina bai ohean pasatutako egunak, banillazko izozkietan oinarritutako dieta bat gozatuz. Geroago, amigdala izeneko gure gorputzaren beste atal bat zegoela ikasi nuen. Bigarren amigdala hori (garun-amigdala) neurona berezi batzuek osatzen dute, eta garunaren erdian ezkutatzen da. Garun amigdalak oso funtzio interesgarria betetzen du: gure portaera soziala eta erantzun emozionalak kontrolatzen laguntzen gaitu. Gaurko zutabean, amigdalek kontrolatutako erantzun berezi batean zentratuko gara: beldurra.
Gehiago irakurtzeko….
- Berria.info » 2013-02-14 EZARIAN. ZIENTZIA. ARGI ALDIAN
Parazeltsok aspaldi esan zuen: «Ezer ez da pozoia eta dena pozoia da: aldea dosian dago». Hainbat botikak dosi altuan hil gaitzakete, eta, baita ere, jakina da hainbat pozoitatik hasita botikak lortu direla. Pozoiak hainbat iturritatik lor daitezke; Euskal Herrian pozoidun animalia gutxi dago; aldiz, landare eta onddo pozoitsuak nahiko arruntak dira. Bakterioak ere pozoi iturri dira, eta azkenaldian zenbait nahiko arrunt bihurtu dira, hala nola Botox delako pozoia, zahartzearen kontrako tratamendu estetikoetan oso erabilia dena.
Gehiago irakurtzeko
Ikerketa Proiektu irakasgaiaren barruan ikasle talde batek aurkezpena egiteko bideao hau prestatu du. Benetan bideo zoragarria. Egileak: Garazi Unzueta, Marta Barrenetxea, Maria Lopez, Andoni Monzon, Estitxu Mailharracin.
Giza genomaren sekuentziazioaren eta ENCODE moduko proiektuei esker, gaur egun gure genoma 48.000 genek baino gehiagok osatzen dutela dakigu. Aldiz, giza-gorputzean oinarrizko prozesu fisiologikoak betetzen dituzten 148.000 proteina baino gehiago daude. Proteinak geneek kodetzen badituzte, nola da hori posible? Gene horien %90ek moztitsasketa alternatiboa(ingelesez, alternative splicing) deritzon prozesu bat paraitzen dutelako; horren bitartez, gene bakar batetik batez beste 6,3 proteina ezberdin sortzen dira. Ondorioz, moztitsasketa alternatiboa, adierazpen genikoaren erregulaziorako funtsezko mekanismoa izateaz gain, giza-dibertsitate proteomikoaren iturri nagusia da.
Gehiago irakurtzeko….
EZARIAN. ZIENTZIA. ARGI ALDIAN BERRIA
Gizakiak Afrikan sortu ginen, genetikak, antropologiak eta arkeologiak eman dizkiguten datuen arabera. Horretan adostasun handia dago ikerlarien artean gaur egun. Hala ere, oraindik ez dakigu zehatz-mehatz zelan gertatu zen prozesu hori, Afrikako egungo giza populazioak ez direlako sakonki aztertu. Azken hilabete hauetan zenbait ikerketa genetiko interesgarri argitaratu dituzte gai horren inguruan, gure jatorriaren inguruan argia ematera etorri direnak.
Gehiago irakurtzeko…..
- Berria.info » 2012-10-04 EZARIAN. ZIENTZIA. ARGI ALDIAN
Postaria heltzen denean, Mable urduri jartzen da. Oso urduri. Arrazaoia ez da Mable gutun garrantzitsu baten zain dagoenik. Izan ere, oso txakur azkarra bada ere, Mable-k ezin du irakurri. Baina postariaren etorriak asaldatu egiten du. Eta gaur ere, postaria entzun eta segituan, Mable-k korrika egin du aterantz, eta saltoka eta zaunka hasi da gutunak ateko zirrikitutik erori direnean. Bat-batean, salto baten erdian, Mable lo gelditu da. Mable-k narkolepsia izeneko gaixotasuna pairatzen du. Txakurretan, asaldurak eragindako logura atakeak dira gaixotasun horren sintomarik nabarmenena. Gizakietan, narkolepsia gaixotasun arraroa da (2-5 kasu 10.000 pertsonatan), baina loarekin erlazioa duten beste gaixotasun batzuk pairatzen ditugu gizakiok.
Gehiago irakurri nahi baduzu….
DNA intergenikoaren erregulatze gaitasuna «ezaguna» zela diote euskal ikerlari bik, baina Encoderen ekarpena handia dela
Biomedikuntzaren ikerketarako «tresna ederra» eman du Encodek, haien ustez
Xabier Martin
 DNA sekuentzia guztiak dira baliagarriak maila batean edo bestean. / BERRIA Genetika lineala da Mendelek bere ilarren bidez erakutsi zuenetik, XIX. mendean. Baina genetikaren zati sotilak, ez. Geneak, genetika klasikoak dioen bezala, azido desoxirribonukleiko zatiak dira (tccggttaca…), DNA alegia, eta bata bestearen atzetik daude ilara batean, kromosomaren barruan. Baina linealtasun hori hautsi egiten da geneak erregulatzen dituzten zatietan. DNA sekuentzia tarte horiek beste DNA sekuentzia tarte batzuei esaten diete non eta noiz aktibatu, eta sarritan gertatzen da ez daudela aktibatzen dituzten geneen alboan, ezta haien ilara berean ere. Gerta daiteke kromosomaren barruan egotea, baina erregulatzen dituzten geneetatik oso urrun, edo baita beste kromosoma batean ere.
Gehiago irakurtzeko..
2012-05-31 EZARIAN. ZIENTZIA. ARGI ALDIAN
Gaur egungo gizataldeen jatorria dela eta, amerikar indigenena izan daiteke literatura zientifikoan gehien jorratu den gaia. Amerikan ez denez egon giza espezie primitiborik eta erlatiboki berandu populatu zenez, laborategi bikaina da gure dibertsitatearen inguruko ikerketak egiteko eta, halaber, giza populazioen historian sakontzeko.
Orain gutxi arte, amerikar arkeologoek batez ere, amerikar indigenen arbasoak Clovis deritzon kulturarekin kontinente berrian sartu zirela onartzen zuten. Kultura horren izena Mexiko Berriko Clovis aztarnategitik dator, zeinean orain dela 13.000 urteko aztarnak aurkitu dituzten. Arkeologo horien iritziz, Asiar jatorria zuten gizatalde batzuk Beringia zeritzon lurraldera heldu ziren, orain dela 15.000-20.000 urte. Lurralde hori gaur egungo Beringeko itsasartea dagoen lekuan zegoen, glaziazioak zirela-eta itsas maila ehun bat metro beherago zegoenean. Hipotesi ofizial horren arabera, Cloviseko 13.000 urte horiek baino pixka bat lehenago, kontinentean barrena sartu omen ziren oinez, Beringiatik abiatuta. Azken urte hauetan, ikerketa ugari eraman dituzte aurrera, bai gizatalde horien arbasoak bilatzen, bai erabilitako bidea zein izan zen mugatzen.
Gehiago irakurtzeko…
|
|
