Aurkezpena .........................................................................xvii
Egileei
buruz ........................................................................xix
Zelula
(I) - aurkibidea ............................................................xxi
A.-Sarrera:
zelularen kontzeptua
1.-
Zelula eta Biologia
Zelularraren kontzeptuak.......................1
Biologia
Zelularraren kontzeptua:
biziaren kontzeptua;
zelularen kontzeptua:
Teoria Zelularra;
Biologia Zelularraren
kontzeptua; Biologia
Zelularraren arloak
eta bestelako disziplina
biologikoekiko harremanak.
Biologia Zelularraren
historia: Zientziaren
Historiaren mugarriak;
Teoria Zelularraren
oinarri ideologiko
eta teknologikoak;
Teoria Zelularraren
plazaratze eta berehalako
garapena; Biologia
Zelularraren jaiotza
eta garapena. Zelularen
kontzeptuaren eboluzioa:
zelularen kontzeptua
XX. mendearen hasiera
arte; zelularen kontzeptua
XX. mendean zehar;
zelularen kontzeptua
XXI. mendearen atarian.
Bibliografia gomendatua.
2.-
Unitate biologikoak..........................................................43
Bizidunen
sailkapena eta izaera
zelularra. Prionak,
biroideak eta birusak.
Antolakuntza zelularra.
Prokarionteak: antolakuntza
prokariotikoa; mikoplasmak,
rickettsiak eta klamidiak;
arkeobakterioak; eubakterioak;
bakterioen koloniak.
Eukarionteak: antolakuntza
eukariotikoa; eukariotoen
dibertsitatea; koloniak;
ehunak eta konplexutasun
handiagoko elkarteak.
Bibliografia gomendatua.
3.- Zelula eukariotikoaren
jatorria eta eboluzioa
...................103
Bizidunen
sorrera: berezko sortzapena
eta preformazionismoa;
bizigaiaren eboluzioaren
norabideak. Zelularen
sorrera: zelula arbasoaren
ezaugarriak; eboluzio
molekularra eta metabolismoaren
sorrera; konpartimentalizazioaren
eragina eboluzio molekularrean;
lehenengo zelulen
bizimodua. Zelula
prokariotikoen eboluzioa.
Baldintza eukariotikoaren
sorrera eta eboluzioa:
gaur egungo lan-hipotesiak;
prokarionteetatik
eukarionteetaranzko
transtsizioa; urkariotoak
eta zitomintz-sistemaren
jatorria; zitosola
eta bere osagai zitoskeletikoak;
protoeukariotoa eta
genomaren berrantolakuntza;
zelula ostalaria eta
organulu energetikoen
jatorri sinbiontikoa;
lehenengo zelula eukariotikoak.
Zelularen Historia
Naturalaren azalpen
alternatiboak: kreazionismoa;
panspermia; alternatiba
endosinbiontikoa.
Bibliografia gomendatua.
4.-
Zelularen azterketarako
teknikak. ...................................153
Sarrera.
Zelularen azterketa
mikroskopikoa: oinarriak
eta instrumentazioa
mikroskopian; materialaren
gertakuntzarako orokortasun
eta arazo teknikoak;
fixapena, inklusioa
eta mikrotomia; irudi-kontrastea
eta behaketa topografikoa;
teknika zitokimikoak
eta histokimikoak;
immunohistokimika
eta in situ-hibridazioa;
azterketa elementalak
eta erlazionaturiko
teknikak; autorradiografia;
mikroskopia kuantitatiboa
eta irudi-analisia.
Zelularen in vitro
azterketa: kultibo
zelularrak; neurketa-teknika
bereziak; zelularik
gabeko in vitro sistemak.
Zelularen azterketa
molekularra: frakzio
zelularren banantzea
eta isolamendua, analisi
fisikokimiko konbentzionalak:
kromatografia eta
elektroforesia, Biologia
Molekularrean oinarrituriko
teknikak: immunotransferentzia
eta hibridotransferentzia.
Bibliografia gomendatua.
B.-Zelularen
antolakuntza morfofuntzionala
interfasean
B1.-
Kompartimentalizazioa
5.-
Zelularen muga: mintz
biologikoak ..................................235
Mintz
unitarioa: mintz biologikoak;
mintz unitarioa: osagai
kimikoak eta arkitektura
molekularra; mintz
ez-unitarioak. Mintz
biologikoen osagaien
antolakuntza: lipidoen
ezaugarriak: mugikortasuna,
jariakortasuna, asimetria;
mintz-proteinen ezaugarriak:
domeinu proteikoak;
karbohidratoen ezaugarriak;
ezagupen eta atxikidura
zelularraren molekulak.
Barrera biologikoaren
kontzeptua. Mintz
plasmatikoa: mintz
unitarioen aldakortasuna;
mintz plasmatikoa:
egitura orokorra;
glikokaliza; espezializazio
lokalak: mikrobiloskak;
tolestura basalak,
interdigitazioak,
kanalak, zelularteko
loturak. Bibliografia
gomendatua.
6.-
Mintzaren iragazkortasuna
eta garraio-funtzioak
.............269
Mintzaren
iragazkortasuna. Difusio
sinplea. Garraio-proteinen
bidezko molekula txikien
garraioa: proteina
garraiatzaileak; kanalak.
Garraio-proteinen
bidezko molekula handien
garraioa. Garraio-funtzio
integratuak: solutuen
barneraketa prokariotoetan;
glukosaren garraio
transepiteliala; ekintza-potentzialaren
mantenua eta hedapena
mintzean zehar; nerbio-bulkadaren
transmisioa sinapsietan.
Bibliografia gomendatua.
7.- Zelularen barnealdea:
konpartimentu zitosolikoa
.............297
Zitosolaren
kontzeptua eta ezaugarri
orokorrak. Zitosolaren
konposizioa: ura elektrolitoak
eta molekula organiko
txikiak; RNA-molekulak
eta erribosomak; proteina
zitosolikoak; glukogenoa
eta bestelako erreserba
polisakaridikoak;
lipido eta pigmentuak,
kristalak eta egitura
kristaloideoak. Zitosolaren
zereginak: erregaien
metalekua eta bide
metabolikoen bidegurutzea;
motore biologikoa
eta euspen zelularra:
zitoskeletoaren kontzeptua;
proteinen sintesia
(erribosometan). Proteina
zitosolikoen eraenketa:
proteina zitosolikoen
patua eta kokapen-seinaleak;
proteinen tolespena
eta mihiztapena; proteinen
iraupen-seinaleak:
ubikuitina eta proteasoma:
Biopatologia. Bibliografia
gomendatua.
B2.- Zitoskeletoa
8.- Piru ertainak
.................................................................339
Piru
ertainen arkitektura
molekularra: piru
ertainen sailkapena;
piru ertainen arkitektura
molekularra. Piru
ertainen itxura mikroskopikoa
eta banaketa zitosolean
zehar. Piru ertainen
zereginak. Biopatologia.
Bibliografia gomendatua.
9.- Aktinazko zitoskeletoa
...................................................357
Sarrera.
Aktinaren arkitektura
molekularra. Aktinari
asoziaturiko proteinak:
aktina monomeroei
asoziatuak; aingurapenaren
eta antolakuntza espazialaren
arduradunak, proteina
motoreak; proteina
eraentzaileak. Aktinazko
zitoskeletoaren itxura
mikroskopikoa eta
banaketa zitosolean
zehar. Aktinazko zitoskeletoaren
zereginak: uzkurketa
muskulu-zeluletan;
uzkurketa zelula es-muskularretan;
zelularen soslaiaren
eraenketa; mikrobiloskak
eta estereozilioak,
zitomuskulaturaren
kontzeptua. Biopatologia.
Bibliografia gomendatua.
10.- Zitoskeleto
mikrotubularra............................................397
Mikrotubuluen
arkitektura molekularra:
tubulinak: konposizio
kimikoa eta mihiztapena;
mikrotubuluei asoziaturiko
proteinak; tubulina/dineina
motorea; bestelako
motore mikrotubularrak.
Zitoskeleto mikrotubularraren
itxura mikroskopikoa
eta banaketa zitosolean
zehar: itxura mikroskopikoa
eta banaketa zitosolikoa;
mikrotubuluen gune
antolatzaileak. Zitoskeleto
mikrotubularraren
zereginak: zelularen
forma eta polaritatea;
garraio intrazelularrerako
gidabideak (garraio
axonikoa eta pigmentu
pikorren garraioa);
zeregin zinetikoa
(zilioak eta flageloak).
Biopatologia. Bibliografia
gomendatua.
B3.- Kampo-ingurunearekiko
elkarrekintza
11.-
Zelularen kanpoaldea:
matrize estrazelularra.................433
Sarrera: matrize estrazelularraren
definizioa eta kokapena.
Ornodunen matrize
estrazelularren motak.
Ornodunen matrize
estrazelularraren
osagai eta funtzioak:
glikosaminoglikanoak;
proteoglikanoak, zuntz-proteina
estrukturalak; glikoproteina
atxikikorrak; matrize
estrazelular espezializatua:
xafla basala; matrize
estrazelularreko osagaien
anderakuntza. Ornogabeen
matrize estrazelularra.
Pareta zelularrak.
Biopatologia. Bibliografia
gomendatua.
12.-
Atxikidura zelularra
eta zelularteko loturak
....................469
Sarrera.
Zelularteko loturak:
lotura-moten sailkapena;
lotura hertsia; gardeinadura-loturak;
aingurapen-loturak;
lotura-konplexuak
ornodun eta ornogabeetan.
Zelulen arteko ezagupena
eta atxikidura. Biopatologia.
Bibliografia gomendatua.
13.- Zitosiak ......................................................................505
Sarrera:
zitosi kontzeptua.
Endozitosia: kontzeptua;
hartzaile bidezko
endozitosia: klatrina
eta adaptinak; kolesterolaren
endozitosiaren adibidea:
produktuen sailkapena
endosoman; klatrinaren
ez-menpeko endozitosia.
Fagozitosia: kontzeptua;
fagosoma eta fagolisosomaren
eraketa-mekanismoa.
Exozitosia: kontzeptua;
eraendu gabeko exozitosia
eta eraendutako exozitosia.
Biopatologia. Bibliografia
gomendatua.
14.- Komunikazio
eta seinalizazio zelularra...........................539
Sarrera:
komunikazio zelularrari
buruzko orokortasunak:
seinalizazio endokrino,
parakrino eta sinaptikoak;
seinaleen transmisioaren
abiadura eta selektibitatea;
seinalizazio autokrinoa.
Seinalizazio zelularraren
mekanismoak. Hartzailerik
gabeko seinalizazioa.
Hartzaile intrazelularren
bidezko seinalizazioa.
Zelularen gainazaleko
hartzaileen bidezko
seinalizazioa: G proteinei
loturiko hartzaileak
eta bigarren mezulariak;
G proteinei loturiko
hartzaileak eta ioi-kanalak
zelula sentsorialetan;
entzimei loturiko
hartzaileak edo tirosina-kinasa
hartzaileen bidezidorra.
Bibliografia gomendatua.
15.- Mugimendu
zelularra. ..................................................583
Sarrera:
mugimendu zelularraren
garrantzia. Polaritatearen
sorrera zelula mugikorretan.
Mikropiru eta mikrotubuluen
garrantzi erlatiboa
zelulen mugimenduan.
Zelulen mugimenduaren
mekanismoak: aktinazko
kortika zelularraren
tentsioa eta substratuarekiko
atxikidura; ziklo
endozitikoa. Kimiotaxia.
Bibliografia gomendatua.
