Aditz trinkoa

Osagai bakarraz eratutako aditza. 'Momentuan' gertatzen ari dena edo ari zena adierazten du, adibidez: nator (momentu honetan 'etortzen ari naiz') edo nentorren (momentu hartan 'etortzen ari nintzen').

Aditz perifrastikoa

Bi elementuk osatzen dute:

  • Ezkerrekoari aditz nagusia esaten zaio eta
  • Eskuinekoari aditz laguntzailea

    Adibidez:
aditz nagusia   
erosi
erosten
erosten
erosiko
dut
dut
ari naiz
dut
   aditz laguntzailea


Aditzaren aspektua

Ezkerreko elementuak (aditz nagusiak) aspektua markatzen du.
Hiru aspektu-mota
daude:

  • Burutua (erosi) ekintza burutua adierazteko
  • Burutugabea (erosten), ohiturazko ekintza edo une jakin batekoa adierazteko
  • Geroa (erosiko) etorkizuneko ekintza adierazteko

    Aditz laguntzaileak hiru marka daramatza:


  • Aldia (oraina eta iragana)
  • Pertsonak (NOR, NORI eta NORK)
  • Plurala

Aditz laguntzailearen taula

Eranskina

Taula nola erabili


Lehenik, esaldian zein aditz erabili erabaki beharko dugu. Horretarako, esaldi horretan NOR, NORK edo NORI deklinabide kasuko osagairik/hitzik badagoen eta hiru kasu horietatik zein agertzen den ikusi beharko dugu.

  • Zenbaitetan aditza kasu bakarrak osatzen du, NOR kasuak.
    Haizearekin atea ireki egin DA

  • Beste batzuetan bi kasu ageri dira batera, NOR-NORI/NOR-NORK.

    - NOR/ZER-NORI
    Bartolori, konturatu gabe, euritakoa ireki egin ZAIO

    -NOR-NORK
    Bartolok atea ireki DU

  • Eta beste batzuetan hiru kasuak ageri dira, NOR-NORI-NORK.
    Bartolok guri atea ireki DIGU

Hiru deklinabide-kasu horien markez gain, aditz laguntzaileak pluralaren marka darama (-zki- edo -it-).

Logela bat hartu dugu (singularra)
Lau logela hartu ditugu (plurala)
Soineko hori ez zait gustatzen (singularra)
Praka horiek asko gustatzen zaizkit (plurala)